Fañch Benoit, le chanteur aveugle d’Elliant
Rappelons que l’épicentre de l’affaire Fañch est bien la commune d’Elliant. C’est là qu’habitait le grand père du petit Fañch qui a hérité de son nom et qui a fait plier le ministère de la justice neuf ans après avoir menacé l’unité de la France selon un juge de Quimper.
L’occasion de rendre hommage à un autre Fañch d’Elliant, le chanteur Fañch Benoit (1896-1978).
Fañch BENOIT a oa un den dall, a veze o kanañ war dachenn ar foarioù hag er pardonioù, evel e Kerzevod ha Sant Jili . E wreg a veze d’e heul, hag a werzhe sonioù ha gwerzioù war follennoù-nij, e-keit ha ma veze-eñ o kanañ anezho. ( Fañch Benoit, était un aveugle qui chantait dans les foires et les pardons comme à Kerdevot et à Saint-Gilles. Sa femme l’accompagnait et vendait ses chansons et ses complaintes sur feuilles volantes, pendant qu’il les chantait).
Fañch Benoit était un journalier qui habitait Stang Flustig avec sa femme. Mais vers 1930, il perd la vue et ne peut plus travailler : O vont war e dregont vloaz e kollas da vat ar sklaerder diwar ur c’hleñved. Setu penaos e teuas ar soñj dezhañ da sevel kanaouennoù pobl a c’hellfe eñ kanañ ha kinnig d’ar werzh ; peadra da wellaat bevetez ( 0 l’approche de ses trente ans il perdit la vue à cause d’une maladie. Il lui vient l’idée alors de coposer des chansons qu’il pourrait vendre de façon à améliorer l’ordinaire de la famille).
A l’époque, la concurrence est rude car des chanteurs de rue en français ont commencé à envahir les marchés et pardons. Accompagné de sa canne blanche d’aveugle il terminait ainsi ses chansons :
Ma ho peus c’hoant da c’houzout piv ‘neus hi c’homposet
He hanv zo Fañch Benoît, e Kore emañ ganet
Ha ‘neus galoupet kals, ha bet kals privasionnoù
Evit gounit un tammig bara d’e vugaligoù.
( Si vous voulez savoir qui a composée la chanson, Son nom est Fañch Benoit, né à Coray et qui a beaucoup voyagé et qui a subit beaucoup de privation pour gagner quelques bouts de pains pour ses petits enfants).
Pour lutter contre les chansons françaises diffusées par les radios, Fañch se mit alors à faire des chansons bilingues puis à traduire des succès du moment. « Bohémienne aux grands yeux noirs » devient sous sa plume Plac’h daoulagad du ( La fille aux yeux noirs). La guerre mit fin à ses activités de chanteur ambulant. Fañch Benoit mourut à l’âge de 82 ans.
Le site Kan.bzh recense 27 chansons de ce chanteur populaire

Pennad orin / Texte original
WIG WIG WIG mon père.
Kanaouenn Lanig Naour.(19 a viz Du 1945--9 a viz Genver 2015)
1 2
E-barzh Loch ar C’havr pan e oan degouezhet
O wig wig wig mon père
E-barzh Loch ar C’havr pan e oan degouezhet
Wig wig wig mon père
Chistr war an daol ne vanke ket !
Diskan : Wig wig wig mon père bonbon
Wig wig wig mon père bonbon
Koukou merc’hed Konk Kernev !
Er gwele bihan e-kichen an tan
Ar c’havr gozh a oa hec’h unan.
A laras din ken brav ha tra
Taolma botoù , dont amañ !
Ha setu me ken sot hag hi
Taol ma botoù, mont ganti !
Antronoz vintin pan e oan savet
Ma botoù koad am boa kollet…
Setu me’ c’houl gant ar c’havr gozh
Pelec’h oa aet ma botoù e-pad an noz…?
Ho potoù a zo e-barzh ar vojenn graoñ
A-benn e c’hwezho an avel, int a gouezho en traoñ !
E-fed’ oan aze ‘C’havr gozh
Me am eus kousket gant ho merc’h en noz !
Ma ‘peus graet ganti un nozvezh
C’hwi’ray div, teir ma ‘peus kavet aez
Setu an dimeziñ a vo graet
Hag ar c’havr vihan a vo tilhet .
A yay d’ar park da labourat
Ar c’havr gozh a ziskello.
Ma botoù stoup, ma loeroù foenn
Wig wig wig mon père
Ma botoù stoup, ma loeroù foenn
Wig wig wig mon père,
Amañ echu ma c’hanaouenn
Yey yey yey mon père bonbon
Yey yey yey mon père bonbon
Koukou merc’hed Konk Kernev !
Kanaouenn bet savet ton ha son gant Fañch BENOIT, eus Elient.
Troidigezh / Traduction
Gouzout Muioc’h / Pour aller plus loin
Fañch Benoit, 27 kanaouenn war lec'hienn Kan.bzh,
Fañch Benoit, Merc'hed Langolen kanet gant an It. Quéré, Dastumedia
François Benoît, chanteur breton, in Le Petit breton, 9 février 1930, lire en ligne
Joseph Ollivier, Catalogue Bibliographique de la chanson bretonne sur feuille volante, p.267.
Yann Guillamot, Loch ar c'haor (diembann)
Guillaume Kergourlay, Le pays des vivants et des morts, An Here, 2001 p. 22-25
Daniel Giraudon, Fañch Benoit, chanteur populaire, 1876-1978. In Musique bretonne, 1986-10, pp.3-5
Daniel Giraudon, Entrevue avec la fille de Fañch Benoit, A écouter sur Dastumedia
